Meer dan techniek
Techniek en burgerschap in het basisonderwijs
Bij Techniek voor de Klas ontwerpen kinderen oplossingen voor echte mensen met echte problemen. Zo leren ze niet alleen hoe iets werkt, maar ook voor wie ze het maken.
Hoe combineer je techniek en burgerschap?
Door leerlingen techniek te laten inzetten voor een maatschappelijke vraag. Ze ontwerpen iets voor iemand in een rolstoel, voor een oudere die zich eenzaam voelt of voor een bedrijf dat personeel zoekt. Daarbij moeten ze zich verplaatsen in een ander, rekening houden met wensen en beperkingen en samen tot een oplossing komen.
Dat is burgerschap in de praktijk: leren meedoen, meedenken en verantwoordelijkheid nemen voor de mensen om je heen. Scholen hebben een wettelijke opdracht om aan burgerschap te werken, en Techniek voor de Klas draagt daar op een concrete manier aan bij.
UIT DE PRAKTIJK
Drie Breinkrakers als voorbeeld
♿ Boodschappen doen in een rolstoel
Esther zit in een rolstoel en doet graag zelf haar boodschappen. Maar haar handen heeft ze nodig om te rijden, dus een tas meenemen lukt niet. Leerlingen ontwerpen en bouwen een prototype waarmee Esther haar boodschappen of sportspullen kan meenemen.
Ze stellen eerst eisen op: handen vrij, niet in de weg, past door deuren en brengt de balans niet in gevaar. Daarna testen ze hun ontwerp op een bureaustoel of fiets. Voor de echte uitdager: ga zelf een uur in een bureaustoel zitten en ervaar waar het wringt. Zo leren kinderen wat ontwerpen voor toegankelijkheid betekent.
👴 Opa Jan voelt zich eenzaam
Opa Jan is slecht ter been, komt weinig buiten en voelt zich soms eenzaam. Hij is niet de enige. Leerlingen bedenken een technische oplossing die ouderen zoals hij helpt om zich minder eenzaam te voelen, met één belangrijke eis: het moet heel makkelijk te gebruiken zijn.
Kinderen verplaatsen zich in opa Jan: wil hij praten met familie, een spelletje doen of iemand zien? Ze testen hun idee bij iemand die het niet kent. De uitdagers ontdekken dat echt contact tussen mensen meer helpt dan een slim kastje. Zo denken kinderen na over zowel de techniek als het gevoel.
☀️ Meer installateurs voor zonnepanelen
Maurice legt zonnepanelen, maar er zijn te weinig goed opgeleide installateurs om aan de vraag te voldoen. Leerlingen bedenken een promotiecampagne die mensen enthousiast maakt voor het vak én naar een opleiding leidt. Dit is een denk- en planopdracht: ze ontwerpen een plan, geen apparaat.
Ze bepalen hun doelgroep, onderzoeken waarom mensen nu niet voor dit vak kiezen, bedenken een slogan en maken een poster of kort filmpje. De uitdagers kijken hoe wervingscampagnes van bijvoorbeeld de politie werken en rekenen uit hoeveel extra huizen per jaar zonnepanelen kunnen krijgen als honderd extra mensen worden opgeleid.
Welke burgerschapsthema’s komen aan bod?
Inclusiviteit, de eigen leefomgeving, duurzaamheid, beroepen en ondernemen, en andere culturen. Hieronder zie je per thema een aantal projecten, lessenseries en Breinkrakers uit de online databank.
Inclusiviteit en zorg voor elkaar
Naast Esther en opa Jan ontwerpen leerlingen voor mensen met andere behoeften, bijvoorbeeld in het project Seniorenwoning.
De eigen wijk en veiligheid
In projecten als Nieuwe woonwijk, Park, Schoolplein en Slimme stad, en Breinkrakers als Oversteekplaats en Veilig naar huis in het donker, kijken leerlingen kritisch naar hun eigen omgeving en bedenken ze hoe die beter en veiliger kan.
Duurzaamheid
Bij Maurice en de zonnepanelen gaat het over schone energie. In de onderzoeksopdracht Zonnepanelen in de buurt tellen jonge kinderen samen met de leerkracht hoeveel huizen zonnepanelen hebben, en adviseren sterke leerlingen welke huizen in welke straat eigenlijk zonnepanelen zouden moeten hebben. Breinkrakers als Rietjes, Verpakking, De smerige blikjestas en Troep achterlaten gaan over afval en de leefomgeving. In het ontwerpproject Camping kiezen leerlingen drie duurzame maatregelen voor hun camping, en in Wereldstad van Morgen denken ze na over hoe we in de toekomst willen wonen. Lees meer over duurzaamheid op de basisschool.
Beroepen, bedrijven en ondernemen
Via vlogs kijken leerlingen achter de schermen bij echte bedrijven en zien ze welke beroepen daar werken. In de beroepengame ervaren ze het werk van een loodgieter, en in projecten als Start je eigen bedrijf en Industrieterrein maken ze kennis met werk en ondernemen. Zo ontdekken kinderen al op de basisschool welke technische beroepen er zijn.
Andere culturen en tijden
In de lessenserie Werelds koken kiezen leerlingen een land, bijvoorbeeld in Europa, en onderzoeken ze wat men daar graag eet. Ze bepalen welke ingrediënten en apparatuur ze nodig hebben, doen de boodschappen en koken het gerecht samen. Op het onderzoeksblad leggen ze hun onderzoek vast en ze sluiten af met tips en tops over het proces en het resultaat.
In projecten als Grieken, Romeinen, Op reis en Wereldreis ontdekken leerlingen hoe mensen op andere plekken en in andere tijden leven en bouwen.
Welke sociale vaardigheden oefenen leerlingen?
Samenwerken, overleggen, taken verdelen, luisteren naar een ander en je keuzes uitleggen. Deze vaardigheden zitten verweven in de verwerkingsopdrachten. Leerlingen werken vaak in groepjes, kiezen samen het beste idee en laten zien wat ze hebben gemaakt. Lees meer over techniek en sociaal-emotionele ontwikkeling.
Draagt dit bij aan de burgerschapsopdracht van de school?
Ja, Techniek voor de Klas draagt bij aan onderdelen van burgerschap, zoals oog hebben voor anderen, meedenken over de eigen omgeving en kennismaken met werk en samenleving. Het is geen volledige burgerschapsmethode, maar het geeft burgerschap een concrete en herkenbare plek in je lessen.
Lees ook hoe techniek samengaat met digitale geletterdheid, of bekijk de complete gids over techniekonderwijs op de basisschool.
Zelf zien hoe het werkt?
Bekijk een gratis voorproefje of plan een vrijblijvende kennismaking.