Meer dan techniek
Techniek en digitale geletterdheid in het basisonderwijs
Bij Techniek voor de Klas gebruiken leerlingen de computer als gereedschap: om informatie te zoeken, hun werk te verwerken en te laten zien wat ze hebben ontdekt.
Hoe combineer je techniek en digitale geletterdheid?
Door digitale vaardigheden in te zetten binnen een echte opdracht. Leerlingen zoeken informatie op, werken hun ontwerp uit en verwerken wat ze hebben gedaan, bijvoorbeeld in een presentatie, tabel, filmpje of blog. Zo leren ze digitale middelen gebruiken omdat ze die nodig hebben, en niet als losse computerles.
De Breinkrakers hebben een stappenplan dat eindigt met presenteren, een filmpje maken en terugkijken. Scholen kiezen zelf hoeveel van die stappen ze doen: de een werkt het hele stappenplan door, de ander doet vooral de opdracht zelf.
Welke digitale vaardigheden oefenen leerlingen?
✉️ E-mailen en solliciteren
Leerlingen leren een duidelijke e-mail opstellen en versturen, met een nette begroeting, een heldere boodschap en een goede afsluiting. Bij de opdracht met 5 lampjes schrijven ze een professionele e-mail met een bijlage, iemand in cc en iemand in bcc. Daarna vragen ze de ontvanger om feedback: zou je deze mail naar een bedrijf of school kunnen sturen?
Ook maken ze zelfstandig een eigen cv van maximaal één A4, in een eigen huisstijl met kleuren, lettertypes en icoontjes, en schrijven ze een persoonlijke introductie voor de begeleidende e-mail.
📊 Verwerken en presenteren
Hoe leerlingen hun werk verwerken, verschilt per opdracht. De ene keer maken ze een presentatie in PowerPoint, de andere keer een tabel, een filmpje of een blog. Zo oefenen ze steeds een andere digitale vaardigheid, en altijd met een echte inhoud: wat ze hebben ontdekt, welke keuzes ze maakten en wat ze verbeterden.
🎨 Ontwerpen in Canva
Bij 3 lampjes maken leerlingen in Canva een flyer: ze kiezen een onderwerp en doelgroep, een formaat, plaatjes en teksten, downloaden hun flyer en delen hem uit aan hun doelgroep. Bij 5 lampjes maken ze een boekpresentatie of spreekbeurt in hun eigen stijl, controleren ze of de volgorde klopt en alles goed leesbaar is, en presenteren ze die aan de klas.
🎬 Filmen en animeren
In het project Stopmotion maken leerlingen een film met klei, lego of voorwerpen, bijvoorbeeld met de app Piximakey. Jonge kinderen laten een kleidier bewegen, oudere leerlingen maken een storyboard, testen camerastandpunten en beeldsnelheid en voegen geluid en muziek toe. Ook bij andere opdrachten kan een filmpje de verwerking zijn.
🔎 Informatie verwerken
Leerlingen bekijken uitleg- en animatiefilmpjes, scannen QR-codes om zelfstandig verder te werken en zoeken informatie op om hun ontwerp te onderbouwen.
🤖 AI en slimme technologie
In het project Robotica geven kleuters de juf stap voor stap instructies alsof ze een robot is, en bouwen oudere leerlingen een robotarm of laten ze een robot een lijn volgen. In de AI-opdrachten laat een kind AutoDraw raden wat het tekent, en schrijven sterke leerlingen met hulp van ChatGPT een tekst, waarna ze controleren of het nog hun eigen stijl is.
Leren leerlingen ook bewust omgaan met hun telefoon?
Ja. Digitale geletterdheid gaat ook over hoe technologie je leven beïnvloedt. Twee Breinkrakers gaan over een school zonder mobieltjes. In Mobieltjeskast vraagt meester Mark om een kastje waarin elke leerling een eigen, herkenbaar plekje voor zijn telefoon heeft. Leerlingen stellen eerst de eisen op, maken een schets met maten, bouwen het kastje en testen of elke telefoon erin past. De echte uitdager bedenkt ook een vakje met een gaatje voor een oplaadkabel.
In Pauze zonder mobieltjes vraagt de directie om een compleet plan voor leuke pauzes zonder telefoon. Leerlingen vragen hun klasgenoten wat zij graag willen, delen het plein in zones in (actief, rustig en creatief), maken een lijst met spelmaterialen en bedenken wie het beheert. Ook maken ze een regenplan. Zo denken kinderen na over hun eigen schermgebruik en bedenken ze er zelf iets praktisch voor.
Waarom werkt dit beter dan losse computerlessen?
Omdat leerlingen een reden hebben om de vaardigheid te gebruiken. Een presentatie maken is betekenisvol als je echt iets wilt laten zien, en een filmpje monteren wordt leuk als het om je eigen uitvinding gaat. Daardoor onthouden leerlingen het beter en passen ze het ook toe in andere vakken.
Sluit dit aan bij de doelen voor digitale geletterdheid?
Techniek voor de Klas werkt aan onderdelen van digitale geletterdheid, zoals ICT-basisvaardigheden, informatievaardigheden, mediawijsheid en computationeel denken (problemen stap voor stap oplossen). Dat laatste oefenen leerlingen bijvoorbeeld in het project Robotica, als ze een klasgenoot zo precies uitleggen hoe je een broodje smeert dat die het als een robot kan uitvoeren. Het is geen volledige methode voor digitale geletterdheid, maar het geeft deze vaardigheden een logische plek binnen techniek.
Lees ook hoe techniek samengaat met burgerschap, of bekijk de complete gids over techniekonderwijs op de basisschool.
Zelf zien hoe het werkt?
Bekijk een gratis voorproefje of plan een vrijblijvende kennismaking.