Meer dan techniek
Techniek en sociaal-emotionele ontwikkeling
Samen ontwerpen, doorzetten als iets niet lukt, je verplaatsen in een ander en je keuzes uitleggen. Bij Techniek voor de Klas oefenen kinderen sociaal-emotionele vaardigheden terwijl ze met techniek bezig zijn.
Werk je met techniekonderwijs ook aan sociaal-emotionele ontwikkeling?
Ja. Sociaal-emotionele vaardigheden zitten verweven in de opdrachten en de verwerking. Kinderen werken samen aan een ontwerp, testen het, lopen tegen fouten aan, passen het aan en leggen hun keuzes uit. Daarbij ontwerpen ze vaak voor een ander: iemand in een rolstoel, een oudere die zich eenzaam voelt of de klasgenoten op het schoolplein.
Hieronder zie je per domein van sociaal-emotionele ontwikkeling hoe dat terugkomt in de lessen: besef van jezelf, zelfmanagement, besef van de ander, relatievaardigheden en verantwoorde keuzes maken.
De vijf domeinen in de praktijk
🪞 Besef van jezelf
Je eigen gevoelens, kwaliteiten, behoeften en waarden herkennen.
Na een Breinkraker kijken leerlingen terug: wat ging goed en wat zou je een volgende keer anders doen? Bij het maken van een eigen cv denken ze na over wat ze willen uitstralen en of het cv echt bij hen past. En omdat leerlingen hun niveau ook zelf mogen kiezen, leren ze inschatten wat ze aankunnen.
🧘 Zelfmanagement
Je emoties en impulsen reguleren en doorzetten om je doel te halen.
Een prototype werkt zelden in één keer. Leerlingen leren testen, aanpassen en het opnieuw proberen. Bij de Flipbot zoeken ze uit wat er anders moet als hij niet goed draait. Bij Gravity Maze lossen ze een kaart op zonder tussendoor te testen, en kijken ze pas daarna of hun voorspelling klopte. Dat vraagt geduld en doorzettingsvermogen.
🤝 Besef van de ander
Empathie tonen, je verplaatsen in een ander en respect hebben voor andere achtergronden.
In de Breinkraker over Esther ontwerpen leerlingen een oplossing om boodschappen te doen in een rolstoel. De echte uitdager gaat zelf een uur in een bureaustoel zitten om te ervaren waar het wringt. Bij Opa Jan voelt zich eenzaam denken ze na over wat een oudere echt nodig heeft. In het project Schoolplein ontwerpen ze een plein met ruimte voor alle groepen en voor verschillende soorten kinderen: wie wil rennen, wie rust zoekt en wie graag iets creatiefs doet. En in Werelds koken ontdekken ze wat men in een ander land graag eet.
💬 Relatievaardigheden
Samenwerken, communiceren en samen tot een oplossing komen.
Met Sticklets bouwen leerlingen samen een constructie waar minstens twee kinderen onder kunnen zitten, en bespreken ze wat zorgt voor stevigheid. Bij Spektro bouwt een leerling een stroomkring met een fout erin en laat een klasgenoot ontdekken waarom die niet werkt. In Pauze zonder mobieltjes vragen ze eerst hun klasgenoten wat die graag willen. En bij opdrachten als Werelds koken sluiten ze af met tips en tops voor elkaar.
⚖️ Verantwoorde keuzes maken
Nadenken over de gevolgen van je keuzes voor jezelf, de ander en de omgeving.
In het ontwerpproject Camping kiezen leerlingen drie van de vier duurzame maatregelen. In Marskolonie is er maar genoeg bouwmateriaal voor twee van de drie uitbreidingen, en moeten ze uitleggen waarom ze juist die kiezen. In het project Robotica onderzoeken oudere leerlingen welke banen verdwijnen en welke er bijkomen, en vormen ze een eigen mening over robots op de werkvloer.
BINNENKORT
Komt er een eigen lijn voor sociaal-emotionele ontwikkeling?
Ja. Binnenkort komt er een extra lijn met lessen die helemaal draaien om sociaal-emotionele ontwikkeling. In dezelfde herkenbare stijl: kinderen tekenen, schrijven en denken na over zichzelf en de mensen om hen heen. Twee voorbeelden van wat eraan komt:
🎒 Mijn kwaliteiten
Leerlingen schrijven op wat ze al goed kunnen en wat ze nog zouden willen leren. Daarna vullen ze een rugzak met hun kwaliteiten op school, thuis, bij hun hobby en bij vrienden. Wat gooi je uit je rugzak, en welke kwaliteiten neem je mee naar de volgende school? Wat laat je achter, en wat is handig om aan je nieuwe mentor te vertellen?
👨👩👧👦 Mijn familie
Leerlingen tekenen hun gezin en schrijven op waar iedereen goed in is. Ze tekenen hun gezin als dieren en bedenken welke eigenschappen en kwaliteiten daarbij horen. Tot slot geven ze iedereen een compliment en een tip: waar ben jij blij mee, en wat heb je van elkaar nodig?
Welke denkvaardigheden oefenen leerlingen nog meer?
Probleemoplossend denken, kritisch denken, zelfstandig werken en leren omgaan met fouten.
- Probleemoplossend denken: elke Breinkraker begint met een echt probleem zonder vast antwoord. Bij Gravity Maze redeneren leerlingen vanaf de eindtoren stap voor stap terug naar het startpunt.
- Kritisch denken: leerlingen laten ChatGPT een gedicht schrijven en controleren of het klopt. In ontwerpprojecten onderbouwen ze waarom hun keuze de beste is.
- Zelfstandigheid: met de opdracht- en uitlegkaarten gaan leerlingen zelf aan de slag. Hoe meer lampjes, hoe zelfstandiger ze werken.
- Omgaan met fouten: een eerste versie die niet werkt hoort erbij. Leerlingen ontdekken wat er misgaat, passen het aan en proberen het opnieuw.
Is Techniek voor de Klas een methode voor sociaal-emotionele ontwikkeling?
Nee, maar het draagt wel bij aan onderdelen ervan. Het vervangt geen methode voor sociaal-emotioneel leren, maar biedt een betekenisvolle context om deze vaardigheden te oefenen. Leerlingen werken samen aan iets echts, en daardoor oefenen ze vanzelf met overleggen, doorzetten en rekening houden met een ander.
Lees ook hoe techniek samengaat met burgerschap, digitale geletterdheid en creatieve vorming, of bekijk de complete gids over techniekonderwijs op de basisschool.
Zelf zien hoe het werkt?
Bekijk een gratis voorproefje of plan een vrijblijvende kennismaking.